Niektóre z naszych kopalń wydobywają kruszywo na terenach chronionych z uwagi na walory przyrodnicze lub w pobliżu takich terenów. W większości przypadków ww. formy ochrony przyrody były ustanawiane już w trakcie prowadzenia prac górniczych. Dowodzi to, że wydobycie kopaliny i jej dalsza przeróbka nie wywierają negatywnego wpływu na przedmiot i cele ochrony, integralność czy powiązania z sąsiednimi obszarami chronionymi. Dzieje się tak z uwagi na stosowanie przyjaznych technologii, przez co zasięg oddziaływań ograniczony jest w praktyce do samego wyrobiska i zakładu przeróbczego. Wzdłuż kompleksów leśnych oraz wód powierzchniowych sąsiadujących bezpośrednio ze złożami tworzy się dodatkowo tzw. pasy ochronne (część zasobów wyłączoną z eksploatacji).

Wyrobiska stwarzają doskonałą bazę do zasiedlenia przez liczne gatunki zwierząt. Już w trakcie eksploatacji przebywają one chętnie na obszarze górniczym, żerując lub chroniąc się przed drapieżnikami. Po zakończeniu wydobycia i przeprowadzeniu rekultywacji tworzą się stałe siedliska fauny i flory, przy czym nowe ekosystemy są znacznie bogatsze od pierwotnych (sprzed rozpoczęcia działalności górniczej), a same wyrobiska (zarówno suche, jaki i samoczynnie zalane wodą) niewątpliwie wzbogacają krajobraz.

Na szczególną uwagę zasługuje różnorodność ptaków, wśród których wiele to gatunki chronione: orzeł bielik, ohar, ostrygojad, sieweczka obrożna i rzeczna, rybitwa białoczelna i rzeczna, jaskółka brzegówka, białożytka oraz szereg innych. Jak wykazały niezależne badania ornitologiczne, żwirownie i tereny poeksploatacyjne stanowią najważniejsze miejsca występowania tych rzadkich gatunków w regionie.

Równie cenne są walory przyrody nieożywionej. Na terenie niektórych żwirowni istnieje możliwość obserwacji profili geologicznych, reprezentujących klasycznie wykształcone utwory epoki lodowcowej (jedno z takich odsłonięć – w Storkowie – objęte zostało indywidualną ochroną przyrodniczą). W obrębie młodszych osadów pojawiają się z kolei kopalne pnie drzew (czarne dęby). W trakcie prowadzenia robót napotyka się sporadycznie inne znaleziska paleontologiczne (m.in. szczątki mamutów) lub archeologiczne – na czas ich odpowiedniego zabezpieczenia i przetransportowania roboty górnicze w danej części złoża są wstrzymywane.

W zakresie ochrony przyrody współpracujemy m.in. z dyrekcjami parków krajobrazowych, Zachodniopomorskim Towarzystwem Przyrodniczym i Państwowym Instytutem Geologicznym. Podkreślić należy możliwość objęcia terenów pokopalnianych ustawowymi formami ochrony przyrody (użytki ekologiczne, stanowiska dokumentacyjne i inne), co stwarza niepowtarzalne możliwości naukowe i edukacyjne, także w aspekcie krajoznawczo-turystycznym.

Polski heban – pień kopalnego dębu sprzed kilku tysięcy lat (kopalnia Gorzupia)